Dọc theo con đường bê-tông phẵng phiu, chúng tôi đến Dinh Sơn Trung trong một buổi sáng mát dịu. Giữa cánh đồng bao la, Dinh Sơn Trung nổi bật với những công trình kiến trúc mang giá trị nghệ thuật độc đáo, tạo được điểm nhấn đặc biệt nơi phụng thờ Quản Cơ Trần Văn Thành. Là di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng của địa phương, Dinh Sơn Trung có giá trị tín ngưỡng, biểu tượng cho tinh thần yêu nước, thể hiện truyền thống kiên cường chống giặc ngoại xâm của cha ông xưa, với câu chuyện liên quan đến người anh hùng dân tộc Quản Cơ Trần Văn Thành và cuộc khởi nghĩa Láng Linh - Bảy Thưa.

Dẫn chúng tôi đi tham quan, Ông Đinh Công Chiểu – Phó Trưởng ban Quản lý Dinh Sơn Trung huyên thuyên kể, quản Cơ Trần Văn Thành sinh khoảng năm 1818 trong một gia đình trung nông, ở ấp Bình Phú, xã Bình Thạnh Đông, huyện Châu Phú (nay là xã Bình Thạnh Đông, tỉnh An Giang). Ông xuất thân trong một gia đình trung nông, lớn lên trong bối cảnh vùng biên giới nhiều biến động, từ đó sớm hun đúc tinh thần yêu nước và ý chí bảo vệ quê hương.

Khi trưởng thành, ông gia nhập quân đội triều Nguyễn, lập nhiều chiến công trong chiến đấu chống ngoại xâm, được phong chức Quản cơ, chỉ huy hơn 500 quân sĩ. Không chỉ là người chỉ huy giỏi, ông còn là người có uy tín lớn trong nhân dân. Sau đó, ông tham gia khai hoang, lập trại tại vùng Láng Linh. Hoạt động này vừa giúp ổn định đời sống Nhân dân, vừa từng bước xây dựng căn cứ địa, chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh lâu dài chống ngoại xâm.

Năm 1859, thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ, phong trào kháng chiến lan rộng. Trước tình hình đó, Trần Văn Thành tiếp tục đứng vào hàng ngũ chống giặc và trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Láng Linh – Bảy Thưa, trở thành một trong những phong trào tiêu biểu ở Nam Bộ cuối thế kỷ XIX. Cuộc khởi nghĩa đã thu hút đông đảo nhân dân tham gia, có lúc lực lượng lên đến khoảng 1.200 nghĩa binh. Dưới sự lãnh đạo của ông, nghĩa quân chiến đấu kiên cường, thể hiện rõ tinh thần yêu nước, bất khuất trước kẻ thù xâm lược. Tuy nhiên, trong tình trạng cô thế, lại chịu sự càn quét liên tục và quyết liệt của quân giặc, cuộc khởi nghĩa đã thất bại. “Đức Cố Quản là quan của triều Nguyễn, đã từng đánh thắng giặc Xiêm La, giặc Thủy Chân Lạp, được phong chức Quản cơ. Khi thực dân Pháp xâm lược, ông Cố cùng với những sĩ phu yêu nước dấy binh, xây dựng căn cứ chống giặc. Năm 1868, ông chọn khu vực Láng Linh - Bảy Thưa làm nơi xây dựng đồn Hưng Trung rồi mộ binh, nạp lương để làm kế chiến đấu lâu dài với giặc Pháp. Đồn Hưng Trung xưa nằm ngay vị trí Dinh Sơn Trung ngày nay”, ông Đinh Công Chiểu kể.

Sự hy sinh của Trần Văn Thành là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần bất khuất của Nhân dân Nam Bộ. Nhân dân tôn kính gọi ông là “Đức Cố Quản”, lập đền thờ tại Láng Linh để tưởng nhớ công lao to lớn của ông. Trải qua nhiều lần trùng tu, Dinh Sơn Trung ngày nay trở thành địa chỉ văn hóa – lịch sử quan trọng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Năm nào cũng vậy, trước lễ 3 -5 ngày, ông Nguyễn Văn Hưng, ngụ xã An Châu thu xếp công việc nhà đến Dinh Sơn Trung chung tay cùng mọi người chuẩn bị lễ giỗ ông Cố thật chu đáo và phụ giúp nấu món ăn chay đãi người dân đến viếng. “Mỗi người một việc, nhưng tựu chung là hướng lòng thành tưởng nhớ ông Cố đã hy sinh vì dân, vì nước. Cầu mong gia đạo bình an, hạnh phúc, công việc thuận lợi, mùa màng tốt tươi, trúng mùa, trúng giá”, ông Hưng chia sẻ.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh An Trương Hòa Lắm cho biết, hàng năm, vào các ngày 20, 21, 22 tháng 2 âm lịch, có rất nhiều người dân địa phương và khách hành hương từ các nơi đổ về Dinh Sơn Trung để dự lễ giỗ của Đức Cố Quản Cơ Trần Văn Thành và tưởng nhớ đến công ơn của vị anh hùng dân tộc đã đứng lên chống lại thực dân Pháp. Năm nay, xã tổ chức Lễ hội truyền thống lần thứ 153 năm ngày mất Đức Quản Cơ Trần Văn Thành, với từ ngày 8/4 đến ngày 9/4 (nhằm ngày 21 và 22 tháng 2 âm lịch), với các nghi lễ truyền thống và phần hội phong phú. 

Vào dịp lễ hội, du khách gần xa đến Dinh Sơn Trung không những để tham quan, chiêm bái mà còn được sống lại trong quá khứ hào hùng của ông cha qua những câu chuyện ly kỳ về chí khí hào hùng, tinh thần anh dũng của Đức Cố Quản Cơ Trần Văn Thành và nghĩa binh trong cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm. Dù cuộc khởi nghĩa Láng Linh - Bảy Thưa không thành công nhưng tinh thần yêu nước của Đức Cố Quản và đội Binh Gia Nghị sẽ luôn là niềm tự hào cho các thế hệ hôm nay./.

TRUNG HIẾU