Thông đạt nêu rõ: “Xét rằng một vài công sở đã tự tiện hủy bỏ hay bán các công văn và hồ sơ cũ. Hành động ấy có tính cách phá hoại, vì sợ làm mất những tài liệu có giá trị đặc biệt về phương diện kiến thiết quốc gia. Vậy yêu cầu các ông Bộ trưởng ban chỉ thị cho nhân viên các sở phải gìn giữ tất cả các công văn, tài liệu và cấm không được hủy những công văn, tài liệu ấy nếu không có lệnh trên rõ rệt cho phép hủy bỏ. Xin nhắc rằng những hồ sơ hoặc công văn không cần dùng sau này sẽ phải gửi về những sở lưu trữ công văn thuộc Bộ quốc gia Giáo dục tàng trữ. Những viên chức không tuân lệnh này sẽ bị nghiêm trị”. 

Thông đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh là văn kiện chỉ đạo đầu tiên hết sức quan trọng của Nhà nước ta về công tác lưu trữ. Văn kiện đó đã góp phần ngăn chặn tình trạng tùy tiện tiêu hủy hồ sơ tài liệu trong các cơ quan nhà nước, góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ và nhân dân ta về ý nghĩa, tầm quan trọng của tài liệu lưu trữ. Vì vậy, Thông đạt thực sự là một văn kiện có giá trị cao về mặt lý luận và thực tiễn trong sự nghiệp xây dựng, phát triển công tác lưu trữ ở nước ta.

Theo tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc và sự trưởng thành của ngành Lưu trữ Việt Nam, nhằm ghi nhận vai trò, vị trí của công tác lưu trữ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1229/QĐ-TTg ngày 17/9/2007 về Ngày truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam. Điều 1 của Quyết định nêu rõ: “Ngày 03 tháng 01 hàng năm là ngày truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam – lấy tên là ‘Ngày Lưu trữ Việt Nam’”. Việc xác định Ngày Lưu trữ Việt Nam nhằm giáo dục truyền thống của ngành; nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm của những người làm công tác lưu trữ và của toàn xã hội trong việc bảo vệ, quản lý và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ; đồng thời động viên phong trào thi đua lao động, nâng cao ý thức kỷ luật, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Lưu trữ, kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác lưu trữ.

Trên cơ sở kế thừa những thành quả và các quy định trước đây, nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác lưu trữ, ngày 21 tháng 6 năm 2024, Quốc hội đã thông qua Luật Lưu trữ năm 2024, trong đó quy định ngày 03 tháng 01 hằng năm là Ngày Lưu trữ Việt Nam tại Điều 6. Việc Luật hóa Ngày Lưu trữ Việt Nam đánh dấu giai đoạn phát triển mới của ngành Lưu trữ, không chỉ dừng lại ở sứ mệnh gìn giữ, bảo quản thông tin quá khứ, mà còn khẳng định rõ định hướng phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, xem bảo quản và phát huy giá trị tài liệu là hai nhiệm vụ cơ bản, có vai trò quan trọng, gắn bó chặt chẽ và không thể tách rời.

Trải qua 80 năm hình thành, xây dựng và phát triển, ngành Lưu trữ Việt Nam đã đồng hành cùng lịch sử dân tộc qua các thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và đổi mới đất nước. Dù trong điều kiện chiến tranh gian khổ hay thời bình với yêu cầu hiện đại hóa, công tác lưu trữ luôn giữ vai trò thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng: bảo vệ an toàn tài liệu, lưu giữ ký ức quốc gia, phục vụ hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu khoa học và nhu cầu chính đáng của Nhân dân.

Vai trò đặc biệt của tài liệu lưu trữ trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội. Tài liệu lưu trữ là nguồn thông tin chính thống, có giá trị pháp lý, lịch sử và thực tiễn cao; phản ánh toàn diện hoạt động của các cơ quan, tổ chức và sự phát triển của đất nước, địa phương qua từng giai đoạn. Trong hoạt động quản lý nhà nước, tài liệu lưu trữ là căn cứ quan trọng phục vụ việc hoạch định chính sách, điều hành, kiểm tra, giám sát; bảo đảm tính kế thừa, liên tục và minh bạch trong hoạt động của bộ máy hành chính. Đối với xã hội và Nhân dân, tài liệu lưu trữ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; phục vụ nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục truyền thống; góp phần khẳng định chủ quyền quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Chính vì vậy, công tác văn thư, lưu trữ ngày càng được Đảng và Nhà nước quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia. Luật Lưu trữ năm 2024 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành đã tạo bước chuyển quan trọng trong nhận thức và tổ chức thực hiện công tác lưu trữ, từng bước hiện đại hóa nghiệp vụ, thúc đẩy quản lý hồ sơ điện tử, số hóa và khai thác tài liệu lưu trữ trong môi trường số.

Bà Nguyễn Thị Bảo Trân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ nhấn mạnh: công tác văn thư, lưu trữ phải được đặt đúng vị trí trong quản lý nhà nước; người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện; bảo đảm an toàn tài liệu lưu trữ, nhất là trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi sang môi trường làm việc số. Đây là quan điểm xuyên suốt, thể hiện rõ trách nhiệm và quyết tâm của ngành Nội vụ tỉnh trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lưu trữ trên địa bàn. Kỷ niệm 80 năm Ngày Lưu trữ Việt Nam (03/01/1946 – 03/01/2026) là dịp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống vẻ vang của ngành Lưu trữ Việt Nam; khẳng định vị trí, vai trò của công tác lưu trữ trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Đây cũng là dịp để tri ân các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức đã và đang cống hiến cho ngành Lưu trữ, những con người âm thầm, tận tụy gìn giữ kho tàng tư liệu quý giá của quốc gia và địa phương.

Tại tỉnh An Giang, trong những năm qua, công tác văn thư, lưu trữ luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, sự hướng dẫn nghiệp vụ của Bộ Nội vụ, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước. Hệ thống văn bản quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ từng bước được hoàn thiện; trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong công tác này ngày càng được đề cao. Công tác khảo sát, thống kê tài liệu lưu trữ được triển khai đồng bộ, nhất là trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; việc chỉnh lý, bảo quản, tu bổ tài liệu lưu trữ từng bước đi vào nền nếp. Hoạt động số hóa tài liệu lưu trữ được quan tâm thực hiện, góp phần phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và nhu cầu khai thác thông tin của tổ chức, cá nhân. Song song đó, công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ văn thư, lưu trữ được duy trì thường xuyên, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ công chức, viên chức làm công tác văn thư, lưu trữ từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh An Giang từng bước khẳng định vai trò là đơn vị chuyên môn nòng cốt trong công tác lưu trữ của tỉnh, thực hiện tốt nhiệm vụ thu thập, bảo quản an toàn tài liệu lưu trữ lịch sử; tổ chức phục vụ khai thác tài liệu, trưng bày, triển lãm, giới thiệu giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ các nhiệm vụ chính trị, kinh tế – xã hội của địa phương. Qua đó, góp phần lan tỏa giá trị tài liệu lưu trữ đến với cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Phát huy truyền thống 80 năm của ngành Lưu trữ Việt Nam, công tác văn thư, lưu trữ tỉnh An Giang trong thời gian tới tiếp tục tập trung đổi mới phương thức quản lý; đẩy mạnh chỉnh lý, số hóa tài liệu được hình thành trước ngày 01 tháng 07 năm 2025; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; xây dựng kho lưu trữ an toàn, hiện đại; bảo đảm quản lý thống nhất tài liệu lưu trữ giấy và tài liệu lưu trữ số. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục quan tâm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác văn thư, lưu trữ; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ; khuyến khích nghiên cứu, đề xuất các sáng kiến, giải pháp đổi mới, góp phần nâng cao hiệu quả công tác lưu trữ, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

Với niềm tự hào về truyền thống 80 năm của ngành Lưu trữ Việt Nam, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác văn thư, lưu trữ tỉnh An Giang quyết tâm đoàn kết, trách nhiệm, sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; góp phần gìn giữ và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, di sản quý báu của tỉnh, phục vụ hiệu quả sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội, cải cách hành chính và chuyển đổi số của địa phương./.

NGUYỄN THỊ XUÂN LAN - PHAN THANH CƯỜNG