Chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức

Tại Đại hội, các đại biểu đã thống nhất mục tiêu chuyển dịch mạnh mẽ mô hình tăng trưởng “từ số lượng sang chất lượng”. Với vai trò là tổ chức tập hợp trí thức khoa học và công nghệ của tỉnh An Giang, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh An Giang nhận thấy đây là tiền đề, là cơ hội để triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh trên lĩnh vực KTTT, HTX trong thời gian tới, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đề ra. Trong nhiệm kỳ 2025-2030, Liên minh HTX tỉnh An Giang đặt mục tiêu thực hiện 8 chỉ tiêu phát triển KTTT mà Đại hội đề ra. Đây không chỉ là những con số cơ học mà là kết quả của việc ứng dụng tri thức vào quản trị, đây chính là mảnh đất để các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia thuộc hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh An Giang hiến kế, tư vấn, phản biện, đóng góp các giải pháp khả thi để phát triển KTTT, HTX trong giai đoạn mới.

Tại An Giang, hệ thống Liên minh HTX tỉnh An Giang với hơn 164.000 thành viên ở các lĩnh vực: Nông nghiệp; giao thông vận tải; khai khoáng, xây dựng; thương mại - dịch vụ, du lịch; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và quỹ tín dụng nhân dân nên việc chuyển dịch mô hình tăng trưởng phải gắn liền với đặc thù của tỉnh sau sáp nhập (có biển, đồng bằng, biên giới). Do đó, cần tăng cường hàm lượng tri thức trong sản xuất, thay vì chúng ta canh tác theo tập quán cũ, các HTX đang hướng tới tỷ lệ 100% sản phẩm chủ lực được chuẩn hóa theo các quy trình chứng nhận của Việt Nam và quốc tế như: VietGAP, GlobalGAP, SRP,... Việc ứng dụng tri thức giúp kiểm soát chặt chẽ vật tư đầu vào, quy trình canh tác, giảm phát thải khí nhà kính - một yêu cầu bắt buộc của “kinh tế xanh” mà Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân đã gợi ý, nhấn mạnh và chỉ đạo tại Đại hội. Bên cạnh đó, kinh tế tuần hoàn thông qua tri thức khoa học đã biến phụ phẩm nông nghiệp, rơm rạ, vỏ trấu, bùn thải ao nuôi cá tra thành tài nguyên để phục vụ lại sản xuất. Đây chính là “chất xúc tác” để thực hiện chỉ tiêu phát triển chuỗi giá trị và sản phẩm OCOP, giúp nâng cao giá trị gia tăng từ 20-30% so với mô hình truyền thống là bán sản phẩm thô chưa qua sơ chế, chế biến thành phẩm.

Chuyển đổi số trong phát triển KTTT, HTX 

Trong quá trình phát triển KTTT mà nồng cốt là HTX thì vai trò của khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là một trong những “nhân tố cốt lõi”, quan trọng, quyết định đến sự phát triển này. Quá trình ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong phát triển KTTT, HTX gắn với sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị hàng hóa tại tỉnh An Giang trong những năm gần đây đã được các cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm, chỉ đạo và thực hiện đồng bộ, hiệu quả. Đại hội Liên minh HTX tỉnh An Giang nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định “chuyển đổi số là khâu đột phá” hàng đầu. Với đặc thù địa lý của An Giang - từ vùng núi Thất Sơn đến vùng trũng tứ giác Long Xuyên, đến vùng biên giới, hải đảo thì công nghệ số chính là “chìa khóa, lời giải” cho bài toán kết nối. Vì vậy, Đại hội Liên minh HTX tỉnh An Giang đã xác định: “Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số”, dưới góc nhìn chuyên môn, chuyển đổi số trong HTX tại An Giang không chỉ dừng lại ở việc sử dụng mạng xã hội để bán hàng, mà phải thực hiện tốt các việc sau:

Một là, số hóa chuỗi giá trị bằng cách xây dựng hệ thống quản lý thành viên trên toàn tỉnh (theo lĩnh vực HTX, ngành hàng và địa giới hành chính) và sản lượng qua từng năm, từng mùa, từng ngành hàng cụ thể trên nền tảng Cloud (điện toán đám mây) qua Internet từ các trung tâm dữ liệu xa thay vì máy tính cục bộ. Nó cho phép truy cập dữ liệu linh hoạt, bảo mật, tiết kiệm chi phí, chỉ thanh toán theo mức sử dụng.

Hai là, liên kết 5 nhà (Nhà nước, Nhà nông, Nhà doanh nghiệp, Nhà khoa học, Nhà Ngân hàng) trong HTX đã từng bước đi vào thực chất, là chiến lực bền vững giúp hiện đại hóa nông nghiệp, kết nối sản xuất với tiêu thụ nông sản, hàng hóa thông qua sử dụng nền tảng số nhằm giảm thiểu rủi ro thông tin bất đối xứng, vì trước đây nông dân nắm thông tin không đầy đủ, không kịp thời nên gặp nhiều trở ngại, rủi ro, thực tế là thiệt hại rất nhiều so với công sức, năng xuất mình bỏ ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng số giúp các bên có thông tin đầy, công bằng hơn.

Ba là, quản trị số: Chúng ta không chỉ dùng điện thoại thông minh trong sản xuất, quản lý HTX, mà phải thiết lập hệ sinh thái dữ liệu dùng chung. Việc số hóa 11 chỉ tiêu mà Đại hội Liên minh HTX tỉnh An Giang đề ra về đổi mới tổ chức, hoạt động sẽ giúp cho Liên minh HTX tỉnh An Giang theo dõi sức khỏe của từng HTX theo thời gian thực (Real-time). Đây là nền tảng để các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia thực hiện các nghiên cứu định lượng về hiệu quả KTTT, HTX tại địa phương. Bên cạnh đó, thời gian thực còn giúp chúng ta nắm số lượng thành viên mới gia nhập của các HTX trong phạm vi quản lý cũng như tiến độ giải ngân vốn hỗ trợ cho HTX và tình hình biến động thị trường nông sản khi HTX tham gia giao dịch mua bán. Điều này giúp lãnh đạo Liên minh HTX tỉnh An Giang có thể đưa ra quyết định chỉ đạo chính xác ngay tại thời điểm phát sinh vấn đề cần xử lý để hỗ trợ cho HTX trong toàn hệ thống

Bốn là, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trên các lĩnh vực: (1) Tỷ lệ số hóa: Mục tiêu trong nhiệm kỳ 2025-2030 là nâng tỷ lệ HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và quản lý đạt trên 30-40% trong tổng số HTX toàn tỉnh. (2) Nông nghiệp thông minh: sử dụng thiết bị bay không người lái (Drone) trong phun thuốc, bón phân và cảm biến IoT giám sát độ mặn, mực nước tại các vùng sản xuất lúa trọng điểm (như Thoại Sơn, Châu Phú, Hòn Đất,…). (3) Thương mại số, kết nối trực tiếp từ cánh đồng đến sàn giao dịch, mạng xã hội và nền tảng thương mại trực tuyến như Shopee, Tiktokshop, Lazada, Amazon,…và hệ thống siêu thị MM Mega Market, Vinmart, Bách Hóa Xanh,… giúp các HTX tại An Giang thoát khỏi cảnh “được mùa mất giá, giải cứu nông sản” cứ lặp đi lặp lại trong nhiều năm qua. Việc đẩy mạnh liên kết “5 nhà” trên nền tảng số sẽ tạo ra một chuỗi giá trị bền vững, nơi mà thông tin thị trường được cập nhật minh bạch đến từng hộ thành viên.

Đại hội Đại hội Liên minh HTX tỉnh An Giang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã bầu ra Ban Chấp hành mới gồm 45 thành viên và bầu ông Phạm Thành Trăm làm Chủ tịch. Đây là tập thể gồm nhiều nhà quản lý, nhà doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX tiêu biểu được kỳ vọng sẽ tạo ra “luồng gió mới” sẽ đưa KTTT, HTX tại An Giang trở thành hình mẫu về việc ứng dụng tri thức vào sản xuất, quản lý, kinh doanh hàng hóa quy mô lớn theo chuỗi giá trị ngành hàng, để làm hình mẫu cho các tỉnh trong vùng học tập, trao đổi kinh nghiệm, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả KTTT trong giai đoạn mới./.

Tiến sĩ ĐÀO THANH HOÀNG