Tham dự Hội nghị, có Tiến sĩ Rima Hooja, Chuyên gia ICOMOS Ấn Độ; Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Ngoại giao; Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam; Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia; Trưởng ban Văn hóa, Văn phòng đại diện UNESCO tại Hà Nội Phạm Thị Thanh Hường; các Chuyên gia, nhà nghiên cứu; đại diện Lãnh đạo các sở, ban, ngành; Lãnh đạo địa phương cùng tham dự.

Phát biểu khai mạc, thay mặt Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh An Giang, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh An Giang Trần Thị Thanh Hương trân trọng gửi lời chào mừng, lời chúc sức khỏe tới Tiến sĩ, các chuyên gia, nhà khoa học và toàn thể quý vị đại biểu đến với An Giang.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh An Giang cho biết, Óc Eo - Ba Thê là nơi lưu giữ những dấu tích đặc biệt của một nền văn hóa cổ từng phát triển rực rỡ ở Nam Bộ, đồng thời phản ánh những mối giao lưu, kết nối rộng mở giữa cư dân vùng đất này với các khu vực Đông Nam Á và thế giới. Vì vậy, đối với An Giang, xây dựng hồ sơ đề cử Óc Eo - Ba Thê không chỉ là nhiệm vụ khoa học, mà còn là trách nhiệm bảo tồn ký ức lịch sử, gìn giữ giá trị văn hóa và trao truyền di sản cho các thế hệ mai sau.

Trình bày tại buổi làm việc, Tiến sĩ Trương Đắc Chiến, Thành viên Chuyên gia viết hồ sơ đề cử cho biết, khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê nằm tại tỉnh An Giang, thuộc vùng hạ lưu sông Mê Kông ở Nam Bộ Việt Nam. Đây là quần thể khảo cổ có quy mô lớn và là một trong những trung tâm tiêu biểu, toàn diện nhất của văn hóa Óc Eo, phát triển từ khoảng thế kỷ I đến thế kỷ VII sau Công nguyên và gắn chặt với sự hình thành, phát triển của vương quốc Phù Nam - một trong những thực thể chính trị sớm của Đông Nam Á.

Di sản đề cử gồm bốn khu vực thành phần có quan hệ hữu cơ và bổ sung chức năng cho nhau: Khu vực Núi Ba Thê (Khu A), Khu đô thị Óc Eo (Khu B), Giồng Xoài (Khu C) và Nền Chùa (Khu D). Tổng diện tích khu đề cử là 453,1 ha, vùng đệm rộng 946,3 ha. Bốn khu vực này cùng phản ánh một hệ thống đô thị - tôn giáo - thương mại phát triển, gồm không gian cư trú, sản xuất thủ công, kiến trúc tín ngưỡng, mạng lưới giao thông thủy và cửa ngõ hướng biển.

Óc Eo - Ba Thê nổi bật bởi quy mô di tích, sự đa dạng chức năng và khối lượng tư liệu khảo cổ học đặc biệt phong phú. Hàng nghìn hiện vật như tượng thờ, minh văn, đồ trang sức, khuôn đúc, công cụ sản xuất, tiền tệ và hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ, Trung Hoa, Tây Á và Địa Trung Hải cho thấy vị trí quan trọng của khu vực trong giao lưu văn hóa và thương mại xuyên Á. Di sản được đề cử theo tiêu chí (ii) và (iii) của Công ước Di sản Thế giới năm 1972.

Óc Eo - Ba Thê nằm trong Tứ giác Long Xuyên, một bộ phận của đồng bằng hạ lưu sông Mê Kông được hình thành do biến động mực nước biển, bồi tụ phù sa và các quá trình địa chất thời Holocene. Trong thiên niên kỷ I trước Công nguyên và các thế kỷ đầu Công nguyên, đây là vùng ven biển - cửa sông rộng lớn với đầm lầy, kênh rạch tự nhiên và các dải đất cao giữa đồng bằng ngập nước. Núi Ba Thê nổi lên như một mốc địa hình quan trọng, cung cấp nơi cư trú cao ráo, nguồn nước ngọt, vật liệu xây dựng và dần trở thành một “ngọn núi thiêng”…

Theo đó, đại biểu tập trung thảo luận về Hồ sơ đề cử, Kế hoạch quản lý; Quy định về quản lý di sản văn hóa tại khu vực di sản đề cử; công tác quản lý và Quy trình phê duyệt các dự án đầu tư xây dựng tại khu vực di sản đề cử;…

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước cho biết, chuyến khảo sát thực địa lần này là một bước quan trọng trong quy trình đánh giá khoa học, độc lập và khách quan của ICOMOS. Với tinh thần cầu thị và trách nhiệm cao nhất, tỉnh An Giang đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tư liệu, dữ liệu khoa học, đội ngũ chuyên gia và các điều kiện cần thiết để Tiến sĩ Rima Hooja trực tiếp tiếp cận các thành phần quan trọng của di sản, từ Núi Ba Thê, đô thị cổ Óc Eo đến Giồng Xoài, Nền Chùa và các khu vực liên quan. Qua đó, mong rằng qua chuyến khảo sát, Tiến sĩ Rima Hooja có thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá đầy đủ giá trị của Óc Eo - Ba Thê.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang nhấn mạnh, An Giang luôn xác định: “Ghi danh Di sản Thế giới không phải là đích đến cuối cùng, mà là sự khởi đầu của một trách nhiệm lớn hơn”. Đồng thời, khẳng định, tỉnh cam kết tiếp tục bảo vệ tính xác thực, tính toàn vẹn và các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản; tăng cường nghiên cứu khoa học, huy động nguồn lực cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo hướng bền vững, hài hòa với đời sống cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội. Nếu được UNESCO ghi danh, đó sẽ là niềm tự hào của An Giang nói riêng và Việt Nam nói chung, đây cũng là cam kết mới của chúng ta với cộng đồng quốc tế về trách nhiệm gìn giữ một phần di sản chung của nhân loại.

BÍCH THÙY