Chào mừng bạn đến với Cổng thông tin điện tử Tỉnh An Giang
cổng thông tin điện tử tỉnh an giang

Xuất khẩu nông sản nhìn từ các FTA thế hệ mới Cơ hội đi cùng thách thức

Ngày đăng: 25/07/2018

Xem với cở chữ : A- A A+
Trong bối cảnh nước ta đã và sẽ ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, nhiều cơ hội mở ra cho xuất khẩu nông sản song thách thức cũng không nhỏ. Đâu là cách để nông sản Việt Nam vượt qua những rào cản mà các cam kết FTA mang đến?

Responsive image

Nhiều cơ hội

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương Trần Quốc Toản đánh giá: Bức tranh xuất nhập khẩu nông sản thời gian qua tương đối tốt. Theo đó, nông sản Việt Nam hiện có mặt tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 30 thị trường đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 1 tỷ USD. Để có được kết quả này, Bộ Công thương đã phối hợp các bộ, ngành ký kết nhiều FTA song phương và đa phương, qua đó tạo thị trường xuất khẩu rộng lớn cho nông sản Việt Nam.

 

Nhìn nhận về thị trường trong giai đoạn tới, Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW năm 2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương, Bộ Công thương cho rằng, “nhiều cơ hội đối với xuất khẩu hàng nông sản đang mở ra”. Trong đó, xu hướng đẩy mạnh tự do hóa thương mại hàng nông sản thông qua việc ký kết và thực thi các FTA, nhất là các FTA thế hệ mới sẽ giúp Việt Nam được hưởng ưu đãi nhiều hơn về thuế quan, phi thuế quan, đồng thời có điều kiện cơ cấu lại thị trường xuất nhập khẩu theo hướng cân bằng hơn, tránh phụ thuộc quá mức vào thị trường nào đó. Đơn cử, với CPTPP được ký kết tháng 3 vừa qua, hàng loạt nông sản xuất khẩu của các nước thành viên, trong đó có Việt Nam sẽ được giảm thuế. Tại thị trường Canada, Việt Nam đạt được thỏa thuận 100% kim ngạch xuất khẩu gỗ được xóa bỏ thuế quan ngay khi hiệp định này có hiệu lực… Còn với thị trường Nhật Bản, Việt Nam xóa bỏ thuế quan được 78% kim ngạch xuất khẩu nông sản, 91% kim ngạch xuất khẩu thủy sản và 97% kim ngạch xuất khẩu gỗ….

 

Với Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), sau khi có hiệu lực dự kiến từ năm 2018 sẽ giúp 99% dòng thuế nhập khẩu giữa hai bên được xóa bỏ trong vòng 7 - 10 năm. Đây có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA đã được ký kết cho tới nay. Đáng lưu ý, nhiều mặt hàng được hưởng thuế suất 0% ngay khi hiệp định này có hiệu lực như cà phê (hiện có mức thuế cơ sở là 0 - 11,5%); hạt tiêu (0 - 4%); mật ong tự nhiên (17,3%)… EU đang là thị trường đứng thứ hai về xuất khẩu của Việt Nam với các mặt hàng chủ lực như cà phê, hạt điều và tiêu.

Dùng công nghệ truy xuất nguồn gốc

 

Theo Bộ Công thương, doanh nghiệp đang tận dụng tốt hơn các cơ hội do FTA mang lại. Giai đoạn 2008 - 2017, sau khi Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) có hiệu lực (năm 2010) với mức thuế nhập khẩu về 0%, xuất khẩu hạt điều sang Australia tăng trưởng bình quân 12,9%/năm, thủy sản đạt 6,9%. Sau khi Hiệp định Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu) có hiệu lực tháng 10.2016, điều xuất khẩu sang Liên bang Nga năm 2017 tăng 59,6%/năm, rau quả tăng 19,9%/năm…

 

Mặc dù vậy, xuất khẩu nông sản Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức đến từ các FTA thế hệ mới.  Cụ thể, cùng với sự bùng nổ của các FTA song phương, khu vực và đa phương, xu hướng phát triển của thị trường nông sản thế giới sẽ chịu tác động lớn của các cuộc thương lượng mậu dịch mang tầm quốc tế, cùng những cam kết liên quan đến thương mại hàng nông sản giữa các quốc gia và khu vực với nhau. Đặc biệt, xu hướng tăng bảo hộ sản xuất nông nghiệp của các nước nhập khẩu nông sản lớn thông qua việc tăng cường áp dụng các hàng rào kỹ thuật, quy định tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc cũng như biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ… sẽ là thách thức lớn đối với nông sản Việt Nam. Ngoài ra, những đòi hỏi bắt buộc về tiêu chuẩn lao động, môi trường, sở hữu trí tuệ trong các FTA thế hệ mới là rất khó đáp ứng trong thời gian ngắn, nhất là với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa.

 

Hơn nữa, từ góc độ mở cửa thị trường Việt Nam cho hàng nông sản nhập khẩu từ các nước đối tác FTA thông qua việc loại bỏ phần lớn thuế quan, trong khi các rào cản bảo hộ phi thuế quan chưa được sử dụng hiệu quả, Việt Nam sẽ không còn khái niệm “sân nhà”, khi đó thách thức lên các doanh nghiệp chính là áp lực cạnh tranh với nông sản giá rẻ, chất lượng cao trên chính thị trường nội địa.

 

Bộ Công thương dự báo đến năm 2030, xuất khẩu nông sản, đặc biệt là thịt lợn, cà phê, đường của nước ta sẽ tăng mạnh hơn 2 lần so với toàn cầu. Việt Nam sẽ thuộc nhóm 10 - 20% nước đang phát triển đứng đầu về tỷ trọng các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu có chứng chỉ hoặc được công nhận đạt chuẩn quốc tế về môi trường và xã hội…

 

Để có thể tận dụng các cơ hội do các FTA thế hệ mới mang lại, giới phân tích cho rằng, cần chuyển dịch hợp lý cơ cấu sản phẩm theo hướng nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao tỷ trọng nông sản xuất khẩu chế biến sâu, tinh và hạn chế thấp nhất xuất khẩu nông sản thô. Bên cạnh đó, khuyến khích đầu tư sản xuất và nâng dần tỷ trọng các sản phẩm nông sản đạt chứng chỉ bền vững, sản phẩm nông nghiệp xanh và thân thiện môi trường. Đồng thời, xây dựng và tổ chức thực hiện các quy trình sản xuất, chế biến tiên tiến đối với từng loại nông sản; giảm tỷ lệ tiêu hao vật tư, nguyên liệu; bảo đảm các điều kiện quy chuẩn kỹ thuật về chất lượng, an toàn thực phẩm và xử lý ô nhiễm môi trường, đáp ứng quy định về truy xuất nguồn gốc với nông sản xuất khẩu.

 

Phó Giám đốc Sở Công thương TP Hồ Chí Minh Nguyễn Ngọc Hòa bổ sung, truy xuất nguồn gốc cần gắn với công nghệ thông tin để chi phí không ảnh hưởng đến giá thành. “Chúng tôi đang làm truy xuất nguồn gốc thịt gà với cái tem chỉ 40 đồng do ứng dụng công nghệ”, ông Hòa nói.

 

Còn từ thực tế doanh nghiệp, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Thương mại Hà Nội (Hapro) Nguyễn Thị Hải Thanh nêu ý kiến, xuất khẩu nông sản hiện vẫn chủ yếu về nguyên liệu thô. Muốn thay đổi cơ cấu hàng xuất khẩu thì doanh nghiệp phải chủ động liên kết với các hợp tác xã. Nhưng nếu chỉ để doanh nghiệp đơn lẻ tổ chức liên kết sẽ không thành công, đòi hỏi ngành công thương cùng các bộ, ngành liên quan quan tâm đúng mức tới vấn đề này thông qua tạo lập cơ chế khuyến khích liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị.

Vũ Thủy

 

Theo : daibieunhandan.vn
HY(st)